Slim… maar het lijkt er niet uit te komen.
Aan tafel zit een moeder. Haar zoon van acht was altijd nieuwsgierig, bedachtzaam, vol ideeën.
Nu zegt school dat hij ‘wel wat meer zijn best mag doen’.
Zijn werk is slordig.
Hij maakt taken niet af.
En steeds vaker zegt hij:
“Ik kan het toch niet.”
Maar zij weet: hij kan het wél.
En daardoor ontstaat verwarring. Ze heeft het gevoel dat school haar als die ‘pushende’ zeurouder ziet. Die wíl dat haar kind uitmuntende prestaties haalt. Het gaat haar echter niet om hoge cijfers. Ze wil dat hij laat zien wat kan, wat hij in zich heeft en dat hij gezien wordt voor wie hij is. En vooral: ze weet hoe hard hij kan werken voor iets waar hij zijn tanden in kan zetten. Dan gaan zijn ogen glimmen en vergeet hij de tijd.
Hoe kan een slim kind onderpresteren?
Onderpresteren betekent dat een kind minder laat zien dan wat het in potentie kan.
Dat kan zichtbaar zijn in lage resultaten. Maar het kan ook subtieler zijn: nog steeds goede cijfers, terwijl het plezier in leren verdwijnt.
Bij hoogbegaafde kinderen wordt dit vaak laat herkend.
Ze kunnen lang compenseren. Tot motivatie, zelfvertrouwen of veerkracht langzaam afneemt.
Hoe ontstaat het?
Onderpresteren ontstaat zelden doordat een kind niet wil.
Veel hoogbegaafde kinderen leren in de eerste jaren zonder moeite. Ze hoeven weinig strategieën te ontwikkelen.
Wanneer het werk later moeilijker wordt, kan falen ineens voelen als bewijs dat ze het niet kunnen.
Soms passen kinderen zich aan om niet op te vallen. Soms trekken ze zich terug uit bescherming.
Gedrag dat bestempeld wordt als “geen inzet”, komt vaak voort uit een behoefte die niet gezien wordt en daardoor niet vervuld wordt.
Het patroon
En zo kan er een cyclus ontstaan waarin het kind, de ouders en de school uiteindelijk gaan geloven dat dit kind het niveau niet aan kan. Terwijl dat vaak niet waar is.
Onvoldoende uitdaging –> Verlies van interesse in leren, minder motivatie en inspanning –> Teruglopende leerstrategieën –> Uitdagingen uit de weg gaan, onderpresteren –> Omgeving en kind gaan geloven dat kind het niveau niet aan kan –> Onvoldoende uitdaging –> etc.
En hoe meer druk er komt, hoe groter de afstand tot leren kan worden.
Het goede nieuws
Onderpresteren zegt niets over wat een kind kan.
Het is geen gebrek aan intelligentie, maar vaak een beschermingsstrategie.
Wanneer een kind zich weer veilig voelt om te leren, fouten te maken en uitgedaagd te worden, kan er opnieuw beweging ontstaan.
Wil je beter begrijpen wat er bij jouw kind speelt?
En weten hoe je dit patroon doorbreekt zonder strijd of extra druk?
In mijn webinar over onderpresteren ga ik hier uitgebreid op in.
Je ontdekt:
- hoe onderpresteren ontstaat
- hoe je onderpresteren (ook subtiel) herkent
- wat de consequenties van onderpresteren zijn
- wat er onder het gedrag zit
- en welke eerste stappen helpend zijn de cirkel te doorbreken
Tenslotte: vraag jezelf eens af of het wel juist is om over onderpresteren te spreken?
Hoe ik ernaar kijk? Daarover deel ik in een volgend blog.
